NASA nowe dane na temat pogody i promieniowania na Marsie.

PASADENA, Kalifornia. - Prowadzone przez łazik NASA Curiosity obserwacje wiatru i naturalnego promieniowania na Marsie pomagają naukowcom w lepszym zrozumieniu warunków panujących na powierzchni Czerwonej Planety.

Z pomocą tego ruchomego laboratorium wielkości samochodu badacze stwierdzili występowanie krótkotrwałych trąb powietrznych, sporządzili mapy wietrzne w stosunku do nachylenia terenu

 

Podczas pierwszych 12 tygodni od wylądowania Curiosity w rejonie o nazwie Krater Gale, międzynarodowy zespół badaczy analizował dane dotyczące ponad 20 zjawisk atmosferycznych, z których co najmniej jeden - zarejestrowany przez urządzenie Łazikowej Stacji Monitorowania Środowiska (REMS) nosił cechy trąby powietrznej. Do tych cech mogą należeć: krótkotrwały spadek ciśnienia powietrza, zmiana kierunku wiatru, zmiana prędkości wiatru, wzrost temperatury powietrza oraz osłabnięcie światła ultrafioletowego docierającego do łazika. W przypadku dwóch ze wspomnianych zjawisk wystąpiło wszystkich tych pięć cech.

 

W wielu regionach Marsa zaobserwowano z orbity ślady i cienie burzy pyłowej, ale tych wizualnych wskazówek nie dostrzeżono w Kraterze Gale. Być może wirowe trąby powietrzne powstają w Gale bez wzbijania w górę takiej ilości pyłu, co gdzie indziej.

 

"Pył w atmosferze odgrywa ważną rolę w kształtowaniu klimatu na Marsie", stwierdził Manuel de la Torre Juarez z Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA z siedzibą w Pasadenie w Kalifornii. Pracuje on w zespole REMS jako "investigation scientist" z ramienia Hiszpanii. "Pył wzbijany przez burze pyłowe i burze piaskowe ociepla atmosferę".

 

Ustalony przez REMS dominujący kierunek wiatru zaskoczył część badaczy, którzy spodziewali się, że nachylenie stoków skutkuje wiatrami wiejącymi po osi północ-południe. Łazik znajduje się nieco na północ od góry o nazwie Ostra Góra (Mount Sharp). Gdyby ruch powietrza w górę i w dół zboczy góry determinował kierunek wiatru, ten ostatni wiałby przeważnie po osi północ-południe. Tymczasem wydaje się, że dominują wiatry wiejące po osi wschód-zachód. Być może jednym z czynników wpływających na to jest krawędź Krateru Gale.

 

"Ponieważ stok krawędzi krateru znajduje się na północy, a Mount Sharp na południu, być może stwierdzimy, że wiatr wieje najczęściej obniżeniem leżącym między obu tymi zboczami, a nie w górę i w dół stoków Mount Sharp" - tłumaczy Claire Newman z zespołu REMS w Ashima Research w Pasadenie. "Jeśli nie zaobserwujemy zmiany w zjawiskach wietrznych wraz z posuwaniem się Curiosity w górę Mount Sharp, będzie to niespodzianką".

 

Monitoring ciśnienia powietrza przez REMS pozwolił wykryć zarówno okresowy wzrost jak i dzienny rytm. Jednego i drugiego się spodziewano, ale uzyskane szczegóły podnoszą wiedzę o aktualnych cyklach atmosferycznych na Marsie, co pomaga w oszacowaniu prawdopodobnych cyklów z przeszłości.

 

Przyczyną okresowego wzrostu są tony dwutlenku węgla, który wmarzł w zimową czapę lodową na południu, a potem powraca do atmosfery na przełomie wiosny i lata na półkuli południowej. Z kolei o dziennym cyklu wyższego ciśnienia przed południem i niższego wieczorem decyduje ogrzewanie atmosfery przez słońce w ciągu dnia. "Przesuwaniu się" przedpołudnia na zachód planety towarzyszy analogiczny ruch rozszerzonej przez gorąco atmosfery, znany jako pływ termiczny.

 

Efekty tego atmosferycznego pływu dają się zauważyć w danych zainstalowanego na Curiosity Detektora Szacunkowego Promieniowania (RAD). Przyrząd ten monitoruje wysokoenergetyczne promieniowanie uważane za zagrożenie dla zdrowia astronautów oraz czynnik rzutujący na możliwość przetrwania na powierzchni Marsa drobnoustrojów.

 

"Dostrzegamy ewidentną prawidłowość w dziennych pływach termicznych atmosfery" - stwierdził członek zespołu RAD (principal investigator) Don Hassler z filii Południowo-Zachodniego Instytutu Badawczego z Boulder w stanie Kolorado. "Atmosfera zapewnia określony poziom zasłony, tak że promieniowanie naładowanych cząsteczek jest słabsze przy grubszej warstwie atmosfery. Ogółem atmosfera Marsa redukuje dawkę promieniowania w porównaniu z tym, jakie zaobserwowaliśmy w trakcie lotu na Marsa".

 

Ogólnym celem misji Marsjańskiego Laboratorium Naukowego NASA jest wykorzystanie 10 zainstalowanych na Curiosity instrumentów do oszacowania, czy obszary we wnętrzu Krateru Gale stanowiły kiedykolwiek środowisko sprzyjające życiu drobnoustrojów.

 

JPL jako jeden z ośrodków Kalifornijskiego Instytutu Technologii z siedzibą w Pasadenie kieruje projektem na potrzeby Zarządu Misji Naukowych NASA z siedzibą w Waszyngtonie.

Jarosław Bednarek

Źródło: jpl.nasa.gov

Za zgodą: Guy Webster (NASA)